Hadis Nedir?

Hadis; (Arapça: اَلْحَدِيثْ ‎) veya Hadis-i Şerif (Ar.: اَلْحَدِيثِ شَرِيفْ ‎); İslam dininde bir rivayet zinciri ile Hz. Muhammed (s.a.v.)’e isnad edilen ve kendisinin değişik olaylar ve sorunlar karşısında veya Kur’an’ın âyetlerini açıklamak için (Kur’an’da tesbit edilmiş olan vahyin dışında) söylediği söz, fiil ve takrir (onaylama) lere denir. Hz. Muhammed’in bir olay karşısında izhar ettiği tutumunu ve tavrını anlatan rivayetler, Hz. Muhammed’in hal-i hayatında vuku bulmuş bir olaya şahid olanların rivayetleri hadis ilminin ve hadis’te kapsamını oluşturur. Lügatte söz, haber, sonradan vücuda gelen şey anlamına gelir. Hadisçi; ise hadislerin toplanması, nakli ve eleştirisi ile ilgilenen kişiye denir. En büyük hadis külliyatları olan Kütüb-i sitte’nin yazarları Peygamberden ortalama olarak 200 yıl sonra yaşamış kişilerdir.

Râvî; “sözü nakleden, aktaran, rivâyet eden veya sulayan” anlamlarına gelen râvî, hadis terimi olarak, hadisi hocadan alıp, edâ lafızlarından biriyle kendinden sonrakilere aktaran kimseye denir. Hadis ilminde hadisler ravisine, senedine, doğruluğuna, geliş şekline göre sınıflara ayrılır. Esas olarak üç hadis türü vardır; Sahih hadis, Hasen hadis, Zayıf hadis’tir. Mevzu ise uydurulmuş sözlere  denilmektedir. Hz. Muhammed (s.a.v.) şöye dediği rivayet edilmektedir. “Benden Kur’an haricinde hiç bir şey yazmayınız. Kur’an’dan başka benden bir şey yazmış olan varsa onu derhal imha etsin. Benden bir hadis rivayet ediniz; bunun bir mahzuru yoktur; benim söylemediğim bir şeyi kim bile bile bana isnad ederse, cehennemdeki yerini hazırlasın.”

Kütüb-i Sitte; Altı Kitap anlamına gelir (Arapça: الكتب الستة‎, Farsça: صحاح سته), Ehl-i Sünnet tarafından en sağlam Hadis kaynakları olarak kabul edilmektedir: 1. İmam Buhari, 2. Müslim, 3. Ebu Davud, 4. Tirmizi, 5. İmam Nesâi, 6. İbn Mace‘nin yazdığı kitaplardır. Buhari ve Müslim’e Sahihayn denilir, Sahihleri ile meşhur iki hadis yazarıdır. Diğer dört hadis yazarının kitapları Sünendir. Diğer hadîs kitabı türleri: Cami, Müsned, Mucem, Müstedrek, Mustahrec, Cüz, Tabakat.

Sahife denilen sahabilerin hadis mecmuaları vardır. Ömer bin Abdülaziz, 719 yılında hadislerin toplanmasını emreder. İmam Buhari (810-869) her yeri dolaşarak hadisleri toplar ve meşhur Sahihini yazar. Buhari bahsedilen hadisleri topladığında hadis nakledenlerin en az üç dört nesli ölmüştür ve hadislere kuşkuyla bakılma nedenlerinden biridir. Son halife Ali zamanında hadis uydurmaları başladı. 12. yüzyıldan sonra ise hadis okulları açılır.